Filosoferen over de toekomst

LOEF Technische Analyse wil graag met u even filosoferen over wat technische analyse nu wel en niet kan. Dit is van belang opdat u geen domme dingen doet met uw geld.

Op 10 oktober 2002 kregen Daniel Kahneman en wijlen Amos Tversky de Nobelprijs voor de economie. Eindelijk kreeg de academische wereld begrip voor de rol die de psychologie speelt in de ontwikkelingen van beurskoersen en de economie! Op datzelfde moment bevond een technisch analist (EL) zich in Londen voor een bezoek aan het jaarlijkse congres van The International Federation of Technical Analysts die in het teken stond van de doelstelling ‘Applying Technical Analysis to Enhance Returns’. Een mooi gekozen moment voor ‘market timers’, want op die bewuste dag bereikte de S&P 500 index de bodem van een sluipkrach die met het instorten van de internetzeepbel in 2000 in gang was gezet.

Enkele dagen voor de bodem van 10 oktober 2002 schreef een van de meest bekende Amerikaanse technische analisten over “The demise of a potential double bottom“. Hij capituleerde voor de aanhoudende verkoopdruk. In Nederland verscheen twee dagen voor de bodem een technische analyse met de kreet ‘alleen met een put zit je goed’. Kort na de openingsbel op Wall Street op 10 oktober 2002 werd een fax verstuurd die na terugkomst uit Londen op het bureau werd gevonden: ‘further downside targets still in place’. Een ander faxbericht (zie onder) weerspiegelde de gevoelens van Amerikaanse vakgenoten:

 

 

Daniel Kahneman gaf twee maanden later in een interview met Het Financieele Dagblad een tip (zie onder)

 

 

 

 

 

 

 

 

De economie heeft volgens de Nobelprijswinnaar nooit oog voor gevoelens of geluk. In The Financial Times van 10 oktober 2002 werd Kahneman geciteerd: ‘Too many people make seemingly irrational decisions and retreat to unscientific ‘rules of thumb’ when faced with uncertainty”.

De homo economicus is de aanduiding van de mens die uitsluitend rationele keuzes maakt. Maar die blijkt dus alleen in theorie te bestaan. In praktijk wordt de mens beinvloed door zijn omgeving en zijn psyche of hij dat nu wil of niet. Het merendeel van de mensen is zich hiervan niet bewust. Sterker nog, de meeste mensen realiseren zich niet eens hoe hun hersenen functioneren. Het zou daarom goed zijn eens stil te staan bij de psychologische aspecten die komen kijken bij het realiseren van (financieel) succes. Beleggers/speculanten/daghandelaren/traders (geef ze maar een naam) zijn in meer of mindere mate gevoelig voor ‘instinctief’ handelen, ‘bedachtzaam’ handelen en ‘emotioneel’ handelen. Bij ‘instinctief’ handelen is de hersenstam verantwoordelijk voor onze (onbewuste/motorische) reacties, het limbisch systeem activeert onze emoties (en motivaties) en de neocortex is het deel dat betrokken is bij hogere functies, zoals de zintuiglijke waarnemingen, bewuste bewegingen en (bij mensen) redeneren, abstract denken en taal.

Emoties spelen een grote, zo niet de belangrijkste rol, in de technische analyse, omdat (nieuwe) trends ontstaan door het ontstaan en uiteenvallen van ‘groepsdenken’. Uw mening als individu over bijvoorbeeld het wel/niet uiteenvallen van de euro zal op de valutamarkt niet het verschil maken. En ook niet ten aanzien van de interpretatie van bedrijfscijfers. Dat wordt anders als steeds meer mensen worden geconfronteerd met informatie of waarnemingen die het brein prikkelen tot bepaalde handelingen, waardoor een verschuiving optreedt tussen vraag en aanbod. Wat is het verschil tussen begrijpen, denken te weten en zeker weten? LOEF Technische Analyse beweert – net zoals de filosoof Rene Descartes (1596 – 1650) – dat veel opvattingen voortkomen uit perceptie. Maar die perceptie kan misleidend zijn! En net als Descartes neemt LOEF zich voor om niet volledig te vertrouwen op wat hij waarneemt. Noem het een ‘radicaal sceptische houding’. Reducerend en deducerend leidt dit tot de conclusie ‘ik denk, dus ik besta’ (cogito ergo sum).

Een andere filosoof – Charles Sanders Peirce (1839 – 1914) – heeft wel een mening over deze houding of opvatting. Peirce ziet ‘een opvatting’ als een gewoonte die zich manifesteert via handelingen. En die gewoonten komen voort uit ervaringen en opgedane kennis. Kennis wordt door Peirce beschouwt als een reactie van onze geest op verstoringen van onze opvattingen. Anders gezegd, de menselijke opvattingen worden gevormd door een reeks van opgedane ervaringen die onze kennis hebben verstoord en ons brein heeft (in meer of mindere mate) het vermogen zich hierop aan te passen. Hierdoor is het mogelijk om tot op zekere hoogte voorspellingen te doen, omdat de geschiedenis aantoont dat bij collectieve handelsgedrag  (waar de financiele markten zich uitstekend voor lenen) er regelmatigheden optreden. Die regelmatigheden vloeien voort uit collectieve ervaringen. We proberen te leren van onze reflexen.

Zo proberen financieel experts – zoals Ben Bernanke, de voorzitter van de Federal Reserve in de V.S. – niet dezelfde fouten te maken als de centrale bankiers voor, tijdens en na de beurskrach van 1929 en De Grote Depressie. Het is echter de vraag of het collectieve geheugen ook zover teruggaat. De meesten die nu nog bewust weten hoe de crisisjaren dertig zijn geweest en wat hierop volgde zijn inmiddels behoorlijk op leeftijd. Mijn vader wordt (als alles goed gaat) begin december 81 jaar. Als de mensen van zijn generatie zijn overleden, gaat er een bibliotheek aan kennis / ervaring verloren.

Lees het bovenstaande goed en desnoods nog tien keer. De moraal van dit filosofische verhaal over ‘kennis’ is dat u uw eigen gedrag beter leert begrijpen als de vraag beantwoord moet worden hoe u op een pragmatische manier omgaat met uw fantasie omtrent toekomstverwachtingen. John Dewey (1859 – 1952) meende dat ‘kennis’ een toestand is die bestaat uit het kiezen voor bepaalde opvattingen, die weer kunnen begrijpen als gedrag dat in de praktijk succesvol is gebleken. Als dat gedrag wordt verstoord door nieuwe of onverwachte ervaringen, dan zal het gedrag toch moeten doorgaan om de (nieuwe) situatie meester te worden. Dit begint met het vaststellen van de significante elementen van de situatie, zodat het probleem geformuleerd(!) kan worden. Vervolgens moeten er hypothesen worden opgesteld inclusief het creatieve gebruik van verbeelding om mogelijke antwoorden te vinden. De volgende stap bestaat uit het gebruik van de rede om diverse aannames te ordenen en te beoordelen tot welke ervaringen elke hypothese zal leiden. Ten slotte is ‘testen’ of experimenteren de weg die leidt naar ‘de waarheid wat werkt’. Samengevat: ‘succesvolle regels voor handelen’.

LOEF Technische Analyse heeft op basis van 25 jaar beleggingservaring de opgedane kennis vertaald naar een methode om dynamisch om te gaan met de enige constante. Die enige constante is verandering. En die verandering zorgt voortdurend voor de onzekerheid waar Kahneman zojuist hierboven iets over gezegd heeft. Wilt u meer weten…tijdens de presentaties in het land (zie onder) zal duidelijk worden gemaakt hoe LOEF Technische Analyse de meest aantrekkelijke beleggingskansen ordent in een wereld vol chaos. Meld u tijdig aan, want het aantal plaatsen is beperkt. Op maandag 26 november a.s. in Laren wordt de eerstvolgende presentatie verzorgd. Stuurt u een email naar mail@edwardloef.com of volg de instructies op de hieronder afgebeelde flyer.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kunt u niet wachten en wilt u nu de status van de actuele trends en technische signalen zien, neem dan een (proef)abonnement.

Om volledige publicaties in te zien dient u ingelogd te zijn.

Heeft u een inlognaam klik dan hier.
Heeft u nog geen inlognaam klik dan hier om u te registeren.

Heeft u vragen of verzoeken, dan kunt u deze mailen via de contact pagina.

Edward Loef
Certified Financial Technician