Een negatieve (geweld)spiraal

De Amerikaanse economische groeicijfers van het tweede kwartaal zijn afgelopen week neerwaarts bijgesteld van 1,7% naar 1,3%. De Chicago Purchasing Managers index bleek afgelopen maand harder te zijn gedaald dan verwacht, namelijk van 53,0 naar 49,70 (terwijl economen 52,5 hadden verwacht). Een score van minder dan 50 punten wijst op een krimp. De index voor de hoeveelheid nieuwe orders daalde van 47,4 naar 54,8 in augustus. Dit zijn geen cijfers op grond waarvan het bedrijfsleven mensen zal gaan aannemen. In Europa werd afgelopen week bekend dat de kredietverlening aan het bedrijfsleven in de eurozone in augustus is gekrompen. Geen of minder kredieten betekent geen of minder investeringen.

De inkoopmanagers indexcijfers in Europa en de Verenigde Staten belandden onder de 50 en volgens de OECD (zie grafiek) is de eurocrisis hier verantwoordelijk voor. Het koersverloop van de PMI-indices in 2008 geven aan dat de verzwakking opeens versnellen. In dit kader is het begrijpelijk dat de centrale bankiers in de wereld ‘al het nodige’ doen om een herhaling van 2008 te voorkomen.

 

 

 

 

 

 

Bron: OECD World Economic Outlook september 2012

De hoogleraar economie aan Yale University – Robert J. Schiller – betoogt afgelopen weekend in Het Financieel Dagblad dat alle landen direct met elkaar worden verbonden door de massapsychologie. ‘De verhalen die we elkaar vertellen over de economie zijn enorm belangrijk. Want de terugval van de economie blijkt vooral psychologisch van aard’.

Massapsycholoog Jaap van Ginneken geeft aan hoe snel mensen besmet kunnen raken door alles wat onze zintuigen kan prikkelen. De universele perceptie aan te kijken tegen een half vol glas kan door kleine oorzaken plotsklaps veranderen in het idee een halfleeg glas in handen te hebben. Wat spreekt tot de verbeelding en wat niet? Na het uitbreken van de kredietcrisis in 2007 is er een negatieve terugkoppelingslus (‘feedback loop’) in gang gezet die niet meer te stoppen lijkt. In reactie op de excessieve leningen die in de jaren voor het uitbreken van de kredietcrisis zijn opgebouwd is een klimaat ontstaan, waarin het gemeenschappelijk accepteren van (elkaars) schulden opeens niet meer algemeen aanvaardbaar is. Het uiteenspatten van de zeepbel in de Amerikaanse huizenmarkt in 2005 was de eerste dominosteen die omviel. Toen volgden kleine en grotere hypotheekbanken, w.o. instellingen die ‘TOO BIG TO FAIL’ werden geacht. En dus werd er van overheidswege ingegrepen, waardoor een bankencrisis uit kon waaien naar een nationale crisis. En die nationale crisis bleek vanwege het grensoverschrijdend geldverkeer in de kortste keren uit te monden in een internationale crisis. De politiek is per definitie de laatste die reageert of kan reageren, omdat deze de (inter)nationale wetgeving maakt. Immers, de regering valt of staat met de gratie van de stem van het volk….en voordat er adequate wetgeving is die inhaakt op belangrijke veranderingen zijn we (nog) verder van huis.

Technisch Analist TONY PLUMMER heeft een briljant boek (jaren geleden al) gepubliceerd over de rol van de psychologie bij het nemen van beleggingsbeslissingen. Plummer beschrijft hoe individuele mensen beschikken over persoonlijke eigenschappen, vaardigheden en een ‘persoonlijke’ kijk op de wereld, maar ook hoe individuen de neiging vertonen onderdeel uit te maken van een specifieke groep en hun eigen wil ondergeschikt maken aan de groep. De denkrichting van de groep (bijv. een politieke stroming) beinvloedt onze persoonlijke opvattingen en uitingen. Naarmate een groep of groepen samenwerken ontstaan er grotere leefgemeenschappen die gezamenlijk onze beschaving vormen (zie illustratie).

 

 

 

 

 

Bron: ‘Forecasting Financial Markets’, T. Plummer

De geschiedenis toont ontelbare voorbeelden, waarin beschavingen worden opgebouwd…en vernietigt. De media doet hier dagelijks verslag van (voor wie hier oog voor heeft). Via het internet kunnen positieve en negatieve feedback loops versterkt worden. Enkele voorbeelden: Een verkeerde muisklik in Haren blijkt in korte tijd grote gevolgen te hebben. Sommige mensen die meededen met de rellen in Haren zijn verbaasd over hun eigen gedrag. Mensen denken niet meer na. Zo ook een aanstootgevend filmpje op youtube, waardoor ambassadepersoneel in het buitenland het leven niet meer zeker is. Of een simpele softwarefout, waardoor de gevolgen van HFT (= ‘High Frequency Trading’) sneller dan CNN verslag kan doen de Dow Jones Industrial Average met bijna 1000 punten onderuit haalt.

De moraal van dit verhaal is dat de relatie tussen u en de massa en/of de financiele markten voortdurend verandert. Deze verandering wordt bepaald door actie en reactie (en vervolgens weer de reactie op de reactie). De omgevingsfactoren zijn wisselend stabiel en instabiel in een cyclus die zichzelf versterkt of verzwakt. Het is uiterst moeilijk – zo niet onmogelijk – om altijd de juiste positie te bepalen, laat staan in te nemen. Soms gaan veranderingen geleidelijk en is er genoeg tijd om te reageren of te anticiperen, maar soms gaan ontwikkelingen hiervoor te snel. Naar het oordeel van LOEF Technische Analyse is de wereld vanuit een lange termijn visie in een nieuw tijdperk beland, waarin de vertrouwde omgeving van een generatie gaandweg uiteenvalt en in toenemende mate wordt bedreigd door een negatieve feedback loop. Misschien vergezocht, maar de koersontwikkeling van het aandeel ‘Sturm Ruger & Co’ (= bedrijf dat handwapens produceert) is sinds het uitbreken van de crisis aan een spectaculaire opmars begonnen.

NB LOEF Technische Analyse belegt niet in de wapenindustrie, maar toont u twee grafieken ter illustratie van een lange termijn trend in ontwikkeling:

Sturm Ruger & Co Inc. vanaf 1987

 

 

 

 

Op 6 september jl. maakte wapenfabrikant Smith & Wesson de kwartaalcijfers bekend (+ 48,3% yoy, zie staafgrafiek vanaf 2001). De vraag is…ziet u ook een trend?

 

 

 

 

 

Op de website www.zerohedge.com werden de verkoopresultaten van Smith & Wesson vergezeld van de volgende tekst: “when the final bubble does pop (and here we make the wild assumption that no intelligent extraterrestrial life will be found to bail out the central banks in time), at least everyone will be locked and loaded“.

Over nu naar de waan van de dag….

LOEF Technische Analyse tracht op een objectieve wijze trends en trendveranderingen te signaleren. Hiervoor zijn criteria geformuleerd om de status van trends te duiden uitgaande van het bestaan van een cyclus. Deze cyclus is onderverdeeld in vier fasen, t.w. bodemproces, stijgingsfase, topvorming en dalingsfase. Bij elke fase hoort een offensieve benadering (= openen long posities of openen short posities) en een defensieve benadering (= sluiten van long of short posities). De momenten waarop toppen en bodems (kunnen) ontstaan worden op een mechanische wijze tot uitdrukking gebracht.

Afgelopen vrijdag werd het volgende op slotkoersbasis gesignaleerd:

AEX in 2012…stop loss alert

 

 

 

 

DJ Stoxx 600 index in 2012….’buy & hold’-alert

 

 

 

 

S&P 500 index in 2012 …’buy’-alert

 

 

 

 

Er is zonder enige twijfel reden om rekening te houden met een voortgaande correctiefase. In de trendoverzichten overheersen echter de koopsignalen zolang de stijgende trend niet neerwaarts wordt afgebroken. Een dalende trend wordt pas herkend (lees: ‘gesignaleerd’) als er sprake is van een reeks van lagere bodems en lagere toppen. De stijgende trend komt in gevaar als het proces van hogere bodems neerwaarts wordt doorbroken. Dit is in de AEX het geval, maar nog niet in de Europese DJ Stoxx 600 index of Amerikaanse S&P 500 index. In de DJ Stoxx 600 index wordt wel een stijgende steunlijn gebroken, hetgeen indicatief is voor een verandering van richting. In de S&P 500 index is dit nog niet het geval.

CONCLUSIE

Long posities in aandelen zijn nog steeds verantwoord, maar de risco’s nemen toe. De vergelijking met de situatie kort na de top eerder dit jaar dringt zich op. Voor de AEX wordt verwezen naar de individuele namen die in de AEX zijn vertegenwoordigd om te zien welke waarden nog kansrijk zijn en welke niet meer.

Hieronder treft u de technische conditie aan op basis waarvan u het onderscheid kunt maken tussen positieve en negatieve trends en out-/underperformers.

 

 

In de wekelijkse relatieve sterkte analyse blijft goud de favoriet beleggingscategorie gevolgd door grondstoffen. Aandelen nemen een middenplaats in. Obligaties nemen de vierde plaats. Vastgoed is hekkensluiter.

Trendfase Asset Allocatie

 

 

 

 

 

 

 

 

Trendfase Landenindices

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trendfase Bedrijfssectoren

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trendstatus AEX

 

 

 

 

 

 

 

Trendstatus AMX

 

 

 

 

 

 

 

 

Trendstatus BEL-20

 

 

 

 

 

 

 

Trendstatus DJ Eurostoxx 50

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trendstatus DOW-30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trendstatus Landenindices

 

 

 

 

 

 

 

 

Trendstatus DJ Stoxx 600 sectoren

 

 

 

 

 

 

Trendstatus S&P 500 sectoren

 

 

 

 

Trendstatus grondstoffenfutures 

 

 

 

 

 

 

De actuele waarde en samenstelling van de dynamische portefeuille ziet er als volgt uit (zie overzicht hieronder), maar zal op 1 oktober 2012 een aantal wijzigingen ondergaan (lees verder…)

 

 

 

 

 

 

De positie in de Think iBoxx Government Bond wordt uitgebreid en bekostigd uit een gedeeltelijke verkoop van 165 iShares Property Euro. Het belang in obligaties wordt dus verhoogd ten koste van (Europees) vastgoed.

De positie in LYXOR Asia Pacific ex-Japan wordt verkocht ten gunste van een belang in LYXOR ETF India (ISIN  FR0010361683)

De positie in LYXOR ETF Turkey wordt verkocht ten gunste van een belang in LYXOR ETF DJ Stoxx 600 Health Care (ISIN FR0010344879)

De kaspositie blijft gehandhaafd.

EINDE BERICHT