Thinking, fast and slow

Als u van ‘non-fictie’ boeken houdt en een betere belegger wilt worden dan u nu bent lees dan het boek ‘Thinking, fast and slow’ geschreven door Daniel Kahneman. Kahneman is een Amerikaans/Israelische hoogleraar die keer op keer op ingenieuze wijze aantoont dat mensen (en dus ook beleggers, analisten, vermogensbeheerders, beleggingsadviseurs, fundmanagers etc. etc.) gewoonte-, kudde- en gemaksdieren zijn. Op 10 oktober 2002 won hij de Nobelprijs voor de economie samen met zijn (toen inmiddels overleden) collega Amos Tversky.

In een achtergrondinterview met het NRC Handelsblad zei hij destijds dat de economie nooit oog heeft gehad voor gevoelens of geluk. Hij toonde met allerlei hypothetische situaties aan dat risicomijdend gedrag optreedt bij positieve vooruitzichten (beleggers kiezen liever voor zekerheid) en dat bij negatieve vooruitzichten het omgekeerde gebeurde. In ons (beleggings)vak denken wij voortdurend rationele beslissingen te nemen, maar de praktijk leert echter dat wij irrationeel handelen. Het probleem hierbij is dat economen hierdoor niet meer kunnen werken met hun aannames en voorspellingen.

De boodschap is – om kort te gaan – dat beleggers niet alleen denken dat ze betere kansen hebben dan andere beleggers, maar dat ze het ook nog beter weten! Kahneman zegt: ‘Als je een heleboel mensen bij elkaar zet die een overdreven kijk hebben op hun eigen capaciteiten, dan ontstaat er iets, wat verdacht veel lijkt op een aandelenmarkt’. Een verschijnsel waar veel beleggers last van hebben is het ‘disposition effect’. Als belegger A een aandeel heeft dat in waarde is gedaald van 80 naar 60 en belegger B heeft hetzelfe aandeel zien stijgen van 40 naar 60 en beide beleggers weten dat het aandeel is overgewaardeerd, dan zal belegger B sneller overgaan tot verkopen dan A. Beleggers maken de fout door ‘Sell your winners and hang on to losers’-gedrag te vertonen. Menselijk, maar niet wenselijk. Beleggers hebben de behoefte om winsten (te) snel te incasseren en koste wat kost verliezen te voorkomen en houden slecht presterende aandelen aan, want zolang het aandeel niet is verkocht wordt het verlies niet geleden (zo is de verklaring).

Kahneman beweerde 10 jaar geleden al dat het internet beleggers weinig helpt, want individuele beleggers zijn gevoeliger voor ruis. Zijn boodschap was in 2002 ‘Wees sceptisch, doe weinig en heb geduld’. Degenen die toch elke dag weer op deze site kijken naar de laatste informatie over trends, koop- en verkoopsignalen etc. zouden daarom meer afstand moeten nemen van de waan van de dag. De tip van Kahneman is…negeer je intuitie en denk eerst eens echt na. Kahneman beweert dan ons denken meestal snel, automatisch en onbewust is (systeem 1). Slecht af en toe zijn wij bereid om uit deze modus stappen en over te schakelen naar traag en bewust denken over de keuzes die we maken en de oordelen die we vellen (systeem 2). Het maken van goede financiele keuzes vraagt denk- en zelfs rekenwerk. In een interview afgelopen najaar naar aanleiding van zijn boek ‘Thinking, fast and slow’ zegt Kahneman dat het vaak verstandiger is om op algoritmen dan op experts te vertrouwen.

Als u dit leest en erover nadenkt…doe dat dan a.u.b. rustig en wees sceptisch. Er zijn volgens Kahneman namelijk geen fondsmanagers die systematisch succes boeken. In de ‘Way of the Turtle’ van Curtis Faith wordt uitstekend beschreven hoe u de haastige prikkels in uw brein kunt onderdrukken door het maken van een plan. We moeten af van de haas. Haastige spoed is zelden goed. We willen graag een schildpad zijn en proberen langzaam maar zeker op consistente wijze werken aan stabiele groeicurve van het belegd vermogen. Dit veronderstelt dat er moet zijn nagedacht over een plan/methode om de markt de loef af te steken. U weet immers wat Kahneman over de aandelenmarkt heeft gezegd. Zulks geldt ongetwijfeld voor meer markten waar vraag en aanbod tot elkaar komt.

Omdat ons onbewuste dom is en daarom zelden te vertrouwen begrijpt u waarom bij LOEF Technische Analyse trendoverzichten worden gepubliceerd op basis van vooraf bedachte handelscriteria. U kunt met eigen ogen zien wat de richting is van de korte en de lange termijn trend zonder hieraan een voorspelling te willen koppelen. De koop- en verkoopsignalen zijn gebaseerd op statistieken die informatie geven over wat u kunt verwachten, terwijl u zich tegelijkertijd moet realiseren dat ‘behaalde rendementen in het verleden geen garantie zijn voor de toekomst’. De statistieken geven slechts een houvast om te oordelen of de gekozen systematiek op de lange termijn werkt. Dit vraagt dus om geduld.

LOEF Technische analyse probeert – en meer dan een serieuze poging is dit niet – voldoende vertrouwen bij u te wekken omtrent de logica van zijn methode zonder dat u in de val van teveel vertrouwen trapt. Uit eigen ervaring maaktt LOEF gebruik van een oefening, genoemd “premortem”, ontwikkeld door de psycholoog Gary Klein: ‘Before finalizing a decision, imagine that, a year after is has been made, it has turned out horribly, then write a history of how it went wrong and why’.

Conclusie: overdenk waar u naar toe wilt, vraagt u zich af hoe uw doel bereikt en schrijf uzelf gedragsregels voor die ‘let your profits run and cut your losses short’ mogelijk maakt. Mocht u dat moeilijk vinden, raadpleeg dan de trendoverzichten, waardoor u onderscheid kunt maken tussen positieve en negatieve trends en tactische signalen om deze trends te respecteren totdat deze wijzigen.

Om volledige publicaties in te zien dient u ingelogd te zijn.

Heeft u een inlognaam klik dan hier.
Heeft u nog geen inlognaam klik dan hier om u te registeren.

Heeft u vragen of verzoeken, dan kunt u deze mailen via de contact pagina.

Edward Loef
Certified Financial Technician